Psalmen moet je zingen!

Zondag 02 April 2006 om 17:21

Zaterdag was ons gezin te vinden in de Pijler in Lelystad, voor de vijftiende ontmoetingsdag van de Nederlands Gereformeerde kerken. Het was voor het eerst dat we zo'n dag meemaakten - of dat nu ligt aan de binding met het kerkgenootschap of aan een natuurlijke aversie tegen toogdagen laat ik even in het midden. Dit keer waren we erbij, omdat Freddy Gerkema en ik een workshop gaven en Rineke en Joëlle daarbij werden ingeschakeld als zangeressen.

Het thema van de dag was “Kom dichterbij - Verdwaald en thuis in de psalmen”. Willem Smouter brak een lans voor een intense, persoonlijke benadering van de psalmen. In de psalmen komen bijna alle menselijke emoties aan bod: liefde, woede, verdriet maar ook blijdschap. 'Je moet de psalmen niet conserveren, maar ze doen', was zijn stelling. Lijfelijk ervaren wat de psalmdichter bewoog. De psalmen nodigen uit om te dansen, te zingen, de handen omhoog te heffen, te knielen, in het stof neer te liggen, de vuisten te ballen... Roeland Smith en zijn ploeg puike musici illustreerden Willem's gloedvolle betoog met een rijke schakering aan psalmen: van Huub Oosterhuis en Louis van Dijk tot Gelineau, van het Geneefs psalter tot Psalmen voor Nu. 's Middags konden de bezoekers een keuze maken uit acht workshops: Psalmen voor nu (Roeland Smith), Van ver weg en dichtbij (Wim Rietkerk), Psalmen moet je zingen (Freddy Gerkema en ondergetekende), Gebedspastoraat vanuit de psalmen (Willem Smouter), Made in Heaven (Reinier van den Berg, weerman RTL), Psalmen en de Joodse dansen daarbij (Herja Rozema), Schilderijen n.a.v. de Psalmen (Anneke Kaai) en Kom dichterbij, alle gij volken - missionair gemeente zijn (Jan Bakker, directeur Alpha Nederland).

In onze workshop volgden we de ontwikkeling van het psalmzingen door de gemeente - een ontwikkeling die nauw verbonden is met de reformatie.

Ons startpunt lag in Duitsland, waar Luther de psalmen aangreep om de gemeente te laten zingen. Voor die tijd werden de psalmen ook al uitbundig gezongen, maar uitsluitend in het Latijn en op Gregoriaanse melodieën; de psalmen vormen immers het hart van het officie voor het getijdegebed. Het getijdegebed wordt elke dag door kloosterlingen op acht vaste tijdstippen gebeden, van de metten om vijf uur 's morgens tot de completen om acht uur 's avonds, iedere dag opnieuw tot op de dag van vandaag. In sommige kloosters bidt men elke week alle 150 psalmen, in andere verspreid over twee weken.

Luther bracht de psalmen naar de gemeente door ze te vertalen en berijmen. Sommige werden door hem op een reeds bestaande melodie gezet, andere kregen een eigen melodie. Toen de reformatie vanaf 1523 in Zwitserland voet aan de grond kreeg (Zwingli en Calvijn) ontstond in Genève een compleet psalter. Alle 150 psalmen werden vertaald, berijmd en op melodie gezet. Hier tekende zich al meteen een verschil in benadering af: kies je voor een strikt bijbelse lied of voor het vrijere lied? Calvijn koos voor een strikte vorm, waarbij elke psalm integraal werd berijmd. Luther koos voor een vrijere vorm, waarbij psalmteksten en eigen teksten door elkaar heen werden gebruikt. Hij deinste er niet voor terug typisch Lutherse noties als schuld en vergeving door het kruis van Christus op te nemen in zijn psalmberijmingen.

Zo zijn er meerdere dilemma's, die door de tijden en plaatsen heen tot verschillende keuzes hebben geleid. Ga je bijvoorbeeld voor alle 150 psalmen, of maak je een selectie? Kún je alle psalmen nog wel zingen, aan deze kant van Goede Vrijdag en Pasen? En zing je ze dan helemaal, of maak je een selectie uit coupletten? Zing je ze berijmd of onberijmd, en als je dan kiest voor berijmd: strikt berijmd of vrij berijmd? Ook muzikaal zijn er vele mogelijkheden: zijn de psalmen bedoeld voor onbegeleide zang, of is de melodie en zetting geschreven voor begeleide gemeentezang of meerstemmige koorzang? Primair bedoeld voor thuis, of juist voor gebruik in de kerk?

In de workshop hebben we aan de hand van zo'n 20 voorbeelden het spoor van de reformatie gevolgd door Duitsland, Zwitserland, Nederland en Engeland en bekeken welke invloeden over en weer speelden, welke keuzes men maakte en wat de impact van die keuzes was. Van de Souterliedekens (een bundel Nederlandstalige psalmberijmingen uit 1540, waarschijnlijk gedicht door Willem van Zuylen van Nyevelt en gezongen op bekende straatmelodieën) tot de Engelse chants, van het Becker Psalter tot Gelineau en Taizé, van Goudimel tot Bach, van Hewitt-Jones tot LeJeune - allemaal passeerden ze de revue. IJkpunten waren daarbij de psalmen 130, 146, 95, 99 en 100, die steeds in andere varianten werden gezongen door het 10-koppige koor en de deelnemers aan de workshop.

Tot onze verrassing waren beide workshops 'uitverkocht': we moesten stoelen bijplaatsen, en toen daar geen ruimte meer voor was werden zelfs de vensterbanken en de lage boekenkast in bezit genomen door de deelnemers. Een leuke opsteker!

Naar de voorpagina | E-mail GJ | elf reacties
Gebruikte Tags: , , , ,

Reisgenoten

gravatar for <span class='registered'>Eelco</span>

Nog net niet met je ‘ziel neergebogen in het stof’, maar je wel helemaal in het zweet gewerkt. Wat een inzet van iedereen! Wij hebben het als een zeer inspirerende dag ervaren; op de heenweg hadden we ook zo onze bedenkingen over ‘toogdagen’.

Ik ben weer helemaal geinspireerd om verder te verdwalen in de psalmen.

Eelco · 03-04-’06 21:29 · Reageer op Eelco

gravatar for Mutti

‘k Denk dat de aversie tegen toogdagen bij veel Nederlands Gereformeerden er met de paplepel is ingegoten, en voortkomt uit de aversie tegen de vroegere Schooldagen die er in onze vrijgemaakte tijd waren en er trouwens nog zijn, meen ik… :-)
En hoewel wij meerdere keren naar zo’n Landelijke Ontmoetingsdag zijn geweest, in het verleden, is het nooit een hobby geworden.

Mutti ( E-mail ) (URL) · 05-04-’06 13:32 · Reageer op Mutti

gravatar for terp
In reactie op : “de aversie tegen de vroegere Schooldagen die er in onze vrijgemaakte tijd waren…” mutti wat een pijn weer…wat is dat toch? terp ( E-mail ) (URL) · 11-04-’06 23:58 · Reageer op terp

gravatar for Mutti/Ettje
In reactie op : Ik denk dat jij nog jong bent… Althans jong genoeg om niet heel bewust de scheuring meegemaakt te hebben in 1967. Dat, en de jaren daarvoor…, de stemmingmakerij op de schooldagen, de veroordeling van predikanten die je lief waren. Predikanten letterlijk dood zien gaan aan wat hen werd aangedaan. Weet je dat er nooit zoveel predikanten, veel te vroeg en in korte tijd, gestorven zijn als in die tijd? En uiteindelijk, uit het kerkverband geschopt, en te horen gekregen dat we voor eeuwig verloren zijn… O ja, dat was toen. En de meeste ‘gewone’ vrijgemaakten van nu zullen dat niet meer zeggen. Maar er heeft nog nooit iemand van toen tegen me gezegd: sorry, het spijt me, dat hadden we niet mogen zeggen… En er zijn er nog altijd die er heilig van overtuigd zijn dat hun kerk en hun geloof de enige ware kerk zijn en dat zij het enige ware geloof hebben. Ik heb nog altijd zulke familieleden! Mutti/Ettje ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 00:20 · Reageer op Mutti/Ettje

gravatar for terp

oeps…!
maar uh…het spijt me (ons…), dat hadden we niet moeten zeggen…

terp ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 00:36 · Reageer op terp

gravatar for terp

we moesten toch maar eens een bakkie plannen ;-)

terp ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 00:38 · Reageer op terp

gravatar for terp

het puzzelt me, ben ik nu een ‘gewone’ of een ongewone vrijgemaakte…?

terp ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 00:42 · Reageer op terp

gravatar for terp

sorry ik wilde wat posten maar ik kon niet, kan dat ook?

terp ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 00:56 · Reageer op terp

gravatar for Mutti
In reactie op : Als je niet bij de club van Gurp hoort… als je niet verkondigt dat de vrijgemaakte kerk de enige ware kerk is en dat er buiten die kerk geen zaligheid (raar woord voor protestanten :)) te vinden is…, dan ben je voor mij een gewone vrijgemaakte,maar voor sommige vrijgemaakten een ongewone vrijgemaakte! :) Mutti ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 16:25 · Reageer op Mutti

gravatar for terp

he gelukkig ;-)

terp ( E-mail ) (URL) · 12-04-’06 16:35 · Reageer op terp

gravatar for rian

Ik heb een vraag voor mijn opa, hij wilt graag psalmen van Gelineau op cd hebben, ik heb al gezocht maar kon er geen vinden!!
Heef tiemand een cd in bezit en zou die hem willen kopiëren??
Graag zo spoedig mogelijk bericht!!

Groetjes Rian rian ( E-mail ) · 30-08-’06 15:48 · Reageer op rian



Verder lezen?

Klik op een van onderstaande 'tags' (indien aanwezig) om snel andere artikelen over dat onderwerp op KolesQueeste te vinden.

Gebruikte Tags: , , , ,

Gebruik de interne zoekmachine om KolesQueeste te doorzoeken:


Gebruik Google om KolesQueeste of de rest van het Internet te doorzoeken:

Reageer

Word even een reisgenoot en geef uw reactie:

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Geautomatiseerde spam is een plaag, beantwoord daarom deze simpele vraag.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.

P.S. Wil je een eigen plaatje naast je reactie? Registreer je emailadres dan op Gravatar.com!